Podział udarów mózgu:

Wg WHO (1980) jest to naczyniopochodne zaburzenie neurologiczne, narastające nagle (lub co najmniej szybko), które jest konsekwencją ogniskowego uszkodzenia mózgu i utrzymuje się dłużej, niż 24 godziny, bądź prowadzi do śmierci. Nowsze kryteria (2013) określają, że do jego rozpoznania wystarczy obecność radiologicznych wykładników naczyniopochodnego uszkodzenia mózgu (a niekoniecznie kryterium czasowe).

• Udar niedokrwienny – wynika z zablokowania lub znacznego upośledzenia przepływu krwi w naczyniach domózgowych i/lub mózgowia przez zator, czy zwężenie naczynia.
• Krwotoczny – wynika z pęknięcia naczynia krwionośnego mózgu.
• Udar podpajęczynówkowy – najrzadszy, w którym krew wylewa się pomiędzy oponę miękką i oponę pajęczą, mieszając się z płynem mózgowo-rdzeniowym – występuje najrzadziej (ok. 5% wszystkich udarów) – co daje ok. 3000 zachorowań rocznie w Polsce. Ten rodzaj udaru najczęściej spowodowany jest pękniętym naczyniem, które jest nieprawidłowo zbudowane, innym razem (rzadziej) pęknięcie naczyniaka tętniczo żylnego, jeszcze rzadziej uraz głowy czy skaza krwotoczna.

 

Warto wspomnieć również o TIA, czyli przemijającym ataku niedokrwiennym. Jest to doświadczenie objawów neurologicznych, które są podobne lub identyczne jak w przypadku udaru mózgu, jednak utrzymują się one poniżej 24h i przechodzą samoistnie. Jeśli chodzi o to zaburzenie, to są dwie szkoły, albo twierdzi się, że jest to atak przewidujący nadejście udaru mózgu lub sytuacja, która mu zapobiega, niemniej po wystąpieniu należy wykonać wszystkie niezbędne badania, które mogłyby wskazać przyczynę jego wystąpienia w celu przeciwdziałania kolejnym zdarzeniom.

Na ryzyko wystąpienia udaru mózgu ma wpływ:

• wiek (zwiększenie zachorowalności po 55 roku życia);
• płeć (u mężczyzn występuje częściej),
• rasa (osoby rasy białej doświadczają udaru ok. 2,4 raza rzadziej, niż osoby czarnoskóre),
• tendencja do występowania udarów w rodzinie,
• nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, choroby serca, podwyższony cholesterol, styl życia, otyłość, używki.

Jakie są pierwsze objawy udaru mózgu?

Niezależnie, które z powyższych objawów zostaną zaobserwowane jako pierwsze, niezwłocznie należy zadzwonić pod numer alarmowy i wezwać pomoc medyczną. „Domowym” sposobem na określenie, czy chory mógł doświadczyć udaru jest prośba o uśmiech. Jeśli u chorego pojawi się uśmiech jednostronny, bo jeden z kącików warg nie rusza się, potrzebna jest natychmiastowa reakcja. 

Przy wystąpieniu udaru szybki czas reakcji to zdrowie i niejednokrotnie życie osoby chorej!

W zależności od tego, która ze struktur mózgu została uszkodzona w wyniku udaru, takie możemy obserwować trudności z mową i połykaniem – trudności z komunikacją (mówieniem, rozumieniem, czytaniem, pisaniem, powtarzaniem) to AFAZJA, z nadawaniem mowy w postaci zaburzenia systemu oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnego to DYZARTRIA, a obserwowane trudności w spożywaniu pokarmów i płynów oraz połykaniem to DYSFAGIA.

Zaburzeniom mowy mogą towarzyszyć inne zaburzenia funkcji poznawczych oraz trudności motoryczne.

Proszę pamiętać, że osoby po udarze, mimo występujących niepełnosprawności nie stają się dziećmi i mimo tego, że nie mogą sobie poradzić z wieloma czynnościami lub sytuacjami, jak osoba w pełni zdrowa, to my jako otoczenie – nie możemy traktować ich z góry, zawsze wyręczać, bądź zwracać się w sposób dziecinny, co się niestety spotyka…

Na koniec wspomnę tylko jak ważne w takich chorobach jest wsparcie psychologiczne, jak i psychiatryczne. Osobom doświadczającym udaru mózgu burzy się schemat normalnego funkcjonowania, niejednokrotnie słyszałam sformułowanie, że takim osobom „zawalił się świat”. Są takie uszkodzenia struktur mózgu, które samoistnie doprowadzą do powrotu do sprawności, takie, które sprawiają, że praca nad pojawiającymi się deficytami daje znakomite efekty, ale też takie, które są nieodwracalne. Pacjent ma świadomość swoich ograniczeń (nie zawsze w pełnym stopniu) i widzi, czuje, co mógł robić, a co mu sprawia trudność, albo czego zrobić nie może bądź nie potrafi.

Artykuł napisano w oparciu o własną praktykę, wiedzę uzyskaną z wykładów dr hab. n. med Katarzyny Polanowskiej oraz artykuły zawarte na stronie internetowej mp.pl