Afazja to zaburzenie mowy i komunikacji, które często pojawia się w wyniku udaru mózgu lub innych urazów neurologicznych. Osoby z afazją napotykają trudności w rozumieniu mowy, mówieniu, pisaniu i czytaniu, co może poważnie wpłynąć na ich codzienne życie. Wspieranie takich osób wymaga cierpliwości, zrozumienia i odpowiednich metod komunikacyjnych.

Osoby z afazją najczęściej borykają się z problemami komunikacyjnymi, takimi jak:

• Problemy z nadawaniem komunikatów i rozumieniem mowy – wszystko zależy od tego, jak bardzo nasilone są objawy. U niektórych pacjentów możemy obserwować kłopoty z nazywaniem rzadziej występujących wyrazów, inni będą objawiali częściową utratę rozumienia, a jeszcze inni nie będą mogli komunikować się w ogóle. Wszystkie występujące zaburzenia to bardzo indywidualna kwestia.
• Brak niezależności w komunikacji – osoby z afazją mogą czuć się pomijane w rozmowach lub wręczone przez innych. Często bywa, że są ignorowani w rozmowie lub traktowani jak dzieci, co wpływa na ich poczucie godności i relacje z otoczeniem.
• Pogorszenie jakości życia emocjonalnego – z powodu utraty zdolności do komunikowania się w sposób, do którego były przyzwyczajone, osoby z afazją mogą czuć się odizolowane, smutne lub sfrustrowane.

Wspieranie osób z afazją zależy od typu afazji, jednak istnieją techniki, które są skuteczne w większości przypadków:

• Używanie prostych zdań – prostota komunikacji ułatwia zrozumienie. Warto unikać skomplikowanych zwrotów i pytań kilkuelementowych.
• Zwolnienie tempa mówienia – mówienie powoli, z odpowiednimi pauzami, daje osobie z trudnościami w komunikacji czas na przyswojenie informacji.
• Używanie gestów i wskazywanie przedmiotów – wspieranie mowy przez gesty, obrazy lub wskazywanie przedmiotów pomaga w lepszym zrozumieniu komunikatu.
• Pamiętanie o reakcji na potrzeby komunikacyjne – ważne jest, aby obserwować zachowanie osoby z afazją w bieżąco i reagować na jej potrzeby komunikacyjne. Należy zawsze dawać czas i okazywać cierpliwość.
• Stały kontakt z neurologopedą – w przypadku wątpliwości co do technik komunikacyjnych lub postępów terapii, warto skontaktować się z neurologopedą, a najlepiej utrzymywać stały kontakt z profesjonalistą, który będzie wspierał zarówno osobę z afazją, jak i jej bliskich.

Wsparcie emocjonalne

Afazja nie tylko wpływa na zdolności komunikacyjne, ale może również poważnie wpłynąć na samopoczucie chorej osoby. Ważne jest, aby:

• Okazywać bliskość i zrozumienie – pomimo trudności w komunikacji, należy okazywać ciepło, troskę i zrozumienie. Pomaga to osobie z afazją poczuć się mniej samotną.
• Zachować cierpliwość i unikać pośpiechu– wywieranie presji komunikacyjnej na chorym często powoduje jego wycofywanie się z sytuacji rozmów, gdyż ma on świadomość deficytów.
• Zasięganie porad psychologicznych – afazja może prowadzić do emocjonalnego wyczerpania, dlatego warto skonsultować się z psychologiem, aby pomóc w radzeniu sobie ze stresem, osamotnieniem, bezradnością i innymi trudnościami emocjonalnymi.

Aktywności wspierające rozwój językowy

Codzienne ćwiczenia mogą wspinać rozwój mowy i języka osób z afazją:

• Gry językowe – wykorzystywanie prostych gier, takich jak zgadywanie słów, układanie zdań czy korzystanie z aplikacji, kart pracy, krzyżówek, zagadek.
• Proste rozmowy – zachęcanie do regularnych rozmów, na proste i bliskie choremu tematy. Ważne jest, aby stwarzać sytuacje zachęcające do komunikacji.
• Naklejki na przedmiotach – oznaczanie przedmiotów w domu naklejkami z ich nazwami pomaga w codziennym przypominaniu słów i ułatwia utrwalanie nazewnictwa.

Jeśli chory ma znaczną trudność z werbalnym porozumiewaniem się należy szukać sposobów na wprowadzenie komunikacji wspomagającej lub alternatywnej, ale o tym innym razem.